Schlosskirche	Schlossk.	Kräutergarten	Stadtkirche

In 1996 vierde de stad Eisenberg haar 300-jarig bestaan, maar de wortels van dit gebied reiken terug tot in de vroege steentijd. Later vestigden de Slaven ten noorden van de huidige stad een nederzetting die Donitzschkau werd genoemd. Daaruit ontstond de huidige oude binnenstad. De nieuwe stad werd in de tweede helft van de twaalfde eeuw planmatig aangelegd en door Otto de Rijke ommuurd. De verlening van het stadsrecht in 1274 door Albrecht de Ontaarde hangt volgens de overlevering samen met het huwelijk van ene Kunigunde von Eisenberg. De stad was vervolgens in het bezit van het graafschap Meißen tot het jaar 1485, toen het geslacht Wettin werd opgesplitst in de Albertijnse en de Ernestijnse lijn. De laatstgenoemde kreeg Eisenberg, maar moest de stad in de Schmalkaldische Oorlog weer voor korte tijd afstaan aan de vereerde bloedverwanten. De Ernestijnse telg Christian maakte de stad in 1675 tot zijn residentie en noemde zichzelf voortaan Hertog van Saksen-Eisenberg. Hij verbouwde het bestaande slot en liet met de slotkapel de fraaiste barokkapel van Thüringen bouwen. Na Christians dood in 1707 wisselde Eisenberg regelmatig van bezitter – niet ongebruikelijk in het Thüringen van die dagen – totdat de stad in 1921 werd toegewezen aan de nieuwe deelstaat Thüringen. Sinds 1952 is Eisenberg districtshoofdstad en sinds de regionale herindeling van 1994 ook bestuurscentrum van het uit drie ‚Landkreise’ gevormde district Saale-Holzland. Het stadswapen toont – ongebruikelijk voor een Duitse stad – boven de helmversiering het hoofd van een geblinddoekte Moor. Dit exotische element berust op een legende uit de tijd van de kruistochten. Een van de grafen van Eisenberg bracht uit het morgenland een Moor mee die als knecht moest dienen. Behalve dat ze natuurlijk een sensatie op zich waren, werden Moren in hoge mate gewaardeerd om hun trouw. Op een dag werd de zwarte knecht ervan beschuldigd een gouden ketting te hebben gestolen, waarma hij ter dood werd veroordeeld. Maar op het laatste ogenblik vóór zijn executie vond de gravin het kostbare sieraad terug op de plek waar ze het zelf had neergelegt: in haar gebedenboek. De beschaamde graaf stelde de Moor vervolgens in vrijheid en herstelde zijn diep geschonden eer door de Moor in zijn wapen op te nemen. De in 1727 geschapen Morenfiguur achter het stadhuis is tegenwoordig hét symbool van de stad en een stille getuige van het feit dat de Eisenbergers altijd al een eerlijk volkje waren.

Twee bezienswaardigheden van Eisenberg zijn al genoemd: de slotkapel en de Morenbron. De Moor gaf ook zijn naam aan het hotel ‚Zum Mohren’ dat in 1687 voor de koetsiers werd gebouwd. Bijna net zo oud is de herberg ‚Zur Butte’, die voornamelijk werd aangedaan door handelaren uit het Holzland, die in tobbes (‚Butten’) roet naar Eisenberg vervoerden. Naast de in 1585 omgebouwde stadskerk telt Eisenberg een hele reeks historische niet-kerkelijke bouwwerken, die getuigen van de vroegere welstand van de Eisenbergse burgerij: het ‚Klötznersche Haus’ (gerenouveerd in 1482), dat vandaag de dag dienst doet als stadsmuseum, het ‚Schlagksche Haus’ (1573) en de ‚Superintendentur’ (1599).

Klaarblijkelijk vond ene Felix Geyer, handelaar in piano-onderdelen, dat Eisenberg nog niet genoeg oude stenen telde. In zijn met pergola’s, grotten, bloemperken en zeldzame struikgewassen gevulde park liet hij ook een slotruine nabouwen. Sinds 1971 bevindt zich op dit terrein bovendien een bezienswaardig dierenpark.

Mohrenbrunnen	Stadtmuseum	Rathaus	Schlossgarten

Volgens een groot aantal legendes dankt Eisenberg zijn naam aan de ijzerwinning die hier in de middeleeuwen plaatsvond. Wie de geologische omstandigheden rondom Eisenberg kent, weet dat het met de ijzerwinning niet lang goed kon gaan. Meer winst leverde de sinds 1797 bestaande porseleinproductie op, en vanaf de negentiende eeuw de etui- en meubelproductie. Verder werden – en worden nog steeds - ook de Eisenbergse worstwaren met succes op de markt gebracht. De in 1505 aangelegde waterleidingen konden vanaf 1820 worden uitgerust met koppelstukken uit Eisenberg, en tenslotte verkreeg de naam Eisenberg wereldwijd bekendheid door de daar gebouwde piano’s. Toen het fenomeen zomervakantie in zwang kwam, hat Eisenberg eveneens goede kaarten. Het nabijgelegen romantische Mühltal en de uitgestrekte naaldbossen van het Holzland trokken veel recreanten.

Maar ook de patiënten van het belangrijkste orthopedische ziekenhuis van Thüringen kunnen waarderen dat ze zich omgeven weten door uitgestrekte natuur en dat het kuuroord Bad Klosterlausnitz direct om de hoek ligt. Ook nu nog wordt het toerisme in Eisenberg hoog in het waandel gedragen, met name in het Mühltal, waar de wandelaar zo’n beetje om de 500 meter onvervalste Thüringse gastvrijheid kann beleven. Onder andere dankzij de directe nabijheid van de A9 en de door de stad lopende oost-west-rijksweg B 7 vestigde zich een groot aantal producerende en verwerkende bedrijven in Eisenberg, niet in de laatste plaats ook omdat de stad aan de noord- en westkant beschikt over eersteklas bedrijventerreinen. Naast de op het moment modernste baksteenfahbriek van Europa ontstonden talrijke nieuwe ondermemingen, en ook vanouds ingezetenen dragen bij aan het herstel van de oude luister.

Tiergarten	Tiergarten	Mühltal	Freibad

Na gedane arbeid ist het goed rusten, zegt het spreekwoord. Voor de meer actieve variant op het laatsgenoemde, het vieren van feesten, bestaan er in Eisenberg altijd genoeg – al dan niet historisch gegroeide – aanleidingen.

Het jaarlijkse zoeken van passeieren in het dierenpark, het ‚Bornschlämmen’ in de lente (hierbij) worden de stedelijke fonteinen en bronnen gereinigd, onder andere met behulp van een goed glas bier), het oprichten van de meiboom, sport-, bad- en dierenpark-feesten behoren tot het vaste repertoire, net als het slotkapelfeest, het muserumsfeest en het Eisenbergse carnaval. Een uitgebreid evenementen-programma getuigt van het actieve verenigings- en culturele leven in de stad, en wie niet zo op volksfeesten gesteld is, kan zijn hart ophalen aan voordrachten, lezingen of concerten. Ook een rit met paard en wagen door het Mühltal ist aan te bevelen, ook al behoort de beroemdste herbergier van het Mühltal niet meer tot de levenden: Emil Bahr, ook wel Milo Barus genoemd. Barus, in de jaren dertig de sterkste man ter wereld, zorgde in die tijd voor furore door met een paard op zijn schouders ladders te beklimmen, met zijn tanden auto’s voort te trekken of louter op eigen kracht vliegtuigen het starten te beletten. In de Meuschkensmühle getuigen tegenwoordig nog foto’s van deze legendarische krachttoeren.

Regionale betekenis:	Hoofstad van het district Saale-Holzland, bestuurlijk centrum voor de plaatsen Gösen, Hainspitz, Petersberg, Rauschwitz en Mertendorf
Geografisch ligging:	Oostelijk Thüringen, 11º54’ oosterlengte/ 50º55’ noorderbreedte
Hoogte boven zeespiegel:	275 m
Oppervlakte	24,84 km²
Geologie:	Bonte zandsteen (Saale-Elster-zandsteenplaat)
Bereikbaarheid over de weg:	Autosnelweg A 9, afslag Eisenberg, Hermsdorfer Kreuz (A4/A9) op 11 km afstand
Rijksweg:	De B7, Kassel – Altenburg – doorkruist de stad
Streekvervoer:	Lijnbusverbindungen naar alle grotere plaatsen van de Landkreis alsmede naar Gera, Jena, Zeitz en Crossen; aldaar aansluiting op spoorwegnet (o.a. traject Leipzig – Erfurt – Frankfurt am Main)
Luchtverkeer:	Leipzig (54 km), Erfurt (58 km), Dresden (120 km); regionale vliegvelden Jena-Schöngleina (16 km) en Gera-Leunmitz (25 km)
Landschap:	Heuvelland met uitgestrekte bossen (Thüringer Holzland)
Aantal inwoners:	11.500 / met bijbehorende plaatsen 13.272
Voormaamste bedrijfstakken:	Meubels, piano’s, opt. kristallen, sanitair, metaalgietwerk, vleeswaren, bouwmaterialen, handwerk
Bedrijventerreinen:	„in der Wiesen“ Eisenberg-noord

www.stadt-eisenberg.de